Van centrumvoorprocesversnelling.nl

Bij bezuinigingen wordt vaak gesproken over kaasschaafmaatregelen of systeemveranderingen. Dit sluit aan bij de theorie over Veranderend en verbeterend leren. Er zijn twee niveaus van leren: eerste orde leren (dat wil zeggen verbeterend leren) en tweede orde leren (dat wil zeggen veranderend leren). Pas als je de maximale verbeteringen hebt doorgevoerd (kaasschaven) ga je naar het veranderen toe (systeemverandering).  Echter, zowel kaasschaven als systeemveranderingen zijn in eerste instantie niet gericht op het bewerkstelligen van een echte transitie, maar slechts pogingen om het bestaande systeem efficiënter te maken. Bezuinigingen en heroverwegingen kunnen daarmee zelfs een echte transitie in de weg staan en lossen daarmee de crisis niet fundamenteel op.  Aan de andere kant kan een kaasschaafmaatregel ook juist als stimulans werken op weg naar een systeemverandering of transitie. Een voorbeeld is het extra belasten van fossiele brandstoffen, waardoor de transitie naar duurzame energie sneller gaat. Van belang is dan wel dat de tijd rijp is voor een transitie. Dit proces gaat duurt vaak lang. Kijk maar naar de hypotheekrenteaftrek. De sleutel tot succesvol bezuinigen is aansluiten op jarenlange discussies: ‘pak de golf’.