Op 7 december aanstaande vindt er een in Evoluon Eindhoven een congres plaats met als thema: “Hoe geeft u een praktische invulling aan werken en leren? Hoe brengt u een leven lang leren in de praktijk? En wat levert het op?” Leven lang leren loont.
 Professionals organiseren informeel leren – €35.00 |
Vooral die laatste opmerking intrigeert me omdat bedrijven natuurlijk ook een ander nut van het leren willen zien dan alleen de kennisontwikkeling. De vraag is vaak of het ook binnen de kostenstructuur past.
“Elk bedrijf heeft ervaring met een leven lang leren. Gewild of ongewild wordt er op elke werkvloer geleerd. Die leerervaringen gaan deel uitmaken van het bedrijf. Succesvolle bedrijven weten zulke ervaringen productief te maken. En zijn bereid om telkens opnieuw te leren hoe ze werken en leren nog beter kunnen combineren.”
Leren in de ervaring maakt het mogelijk om het leerproces te combineren met productieve arbeid, waardoor de impliciete kosten meestal veel lager zullen zijn dan bij het volgen van onderwijs of formele cursussen, waarbij het werk doorgaans volledig stil ligt (ESB, 2007). Arrow (1962) wees reeds in de jaren zestig op de betekenis van ‘learning by doing’.
- Welke kosten maakt jouw instelling als het gaat om ‘leren’
- Wat is de verhouding (ook in ‘geld’ uitgedrukt)in jouw instelling tussen formeel leren en informeel leren?
Van centrumvoorprocesversnelling.nl
Bij bezuinigingen wordt vaak gesproken over kaasschaafmaatregelen of systeemveranderingen. Dit sluit aan bij de theorie over Veranderend en verbeterend leren. Er zijn twee niveaus van leren: eerste orde leren (dat wil zeggen verbeterend leren) en tweede orde leren (dat wil zeggen veranderend leren). Pas als je de maximale verbeteringen hebt doorgevoerd (kaasschaven) ga je naar het veranderen toe (systeemverandering). Echter, zowel kaasschaven als systeemveranderingen zijn in eerste instantie niet gericht op het bewerkstelligen van een echte transitie, maar slechts pogingen om het bestaande systeem efficiënter te maken. Bezuinigingen en heroverwegingen kunnen daarmee zelfs een echte transitie in de weg staan en lossen daarmee de crisis niet fundamenteel op. Aan de andere kant kan een kaasschaafmaatregel ook juist als stimulans werken op weg naar een systeemverandering of transitie. Een voorbeeld is het extra belasten van fossiele brandstoffen, waardoor de transitie naar duurzame energie sneller gaat. Van belang is dan wel dat de tijd rijp is voor een transitie. Dit proces gaat duurt vaak lang. Kijk maar naar de hypotheekrenteaftrek. De sleutel tot succesvol bezuinigen is aansluiten op jarenlange discussies: ‘pak de golf’.
Karin Derksen doet promotieonderzoek naar de ontwikkelruimte van groepen in verandering. Haar twee onderzoeksvragen zijn: 
- Welke factoren bepalen de ontwikkelruimte van een groep die werkt aan een vernieuwing, verandering of verbetering?
- Hoe kan die ontwikkelruimte worden beïnvloedt, ten gunste van die vernieuwing, verandering of verbetering?
Karin deelt haar inzichten en ideeën die zij tijdens dit onderzoek opdoet op haar weblog.
Een aardige bijdrage is de rol die facilitators kunnen spelen bij en in deze ontwikkelruimte. Uit de MBA thesis van Erik van den Heuvel, waarnaar Karin verwijst, blijkt dat facilitators over het algemeen wel bijdragen aan de ontwikkelruimte van de groep die ze faciliteren.
Een lage participatie in formele leervormen wil immers nog niet zeggen dat mensen geen sterke kennisontwikkeling doormaken (Borghans e.a., Handboek Effectief Opleiden, 2007)
Inderdaad.
Ik nam het handboek nog eens door voor een klus, maar ben al een tijdje gepassioneerd geraakt door de kracht van sociaal en informeel leren tijdens het werk. Daardoor viel het hoofdstuk van Borghans e.a. me op. De kern van de boodschap zit ‘m in de cijfertjes die opduiken als je er onderzoek naar doet:
- tijdens gemiddeld 31% van de werktijd worden leertaken uitgevoerd (bij vrouwen iets hoger dan mannen… daarover later)
- er is nauwelijks verschil tussen opleidingniveaus
- uitgaande van een fulltime baan (40 uur per week en 43,5 weken per jaar), betekent dit dat werknemers per jaar ongeveer 540 uur besteden aan werkzaamheden waarvan zij kunnen leren.
- daar staan gemiddeld 37 cursusuren per jaar tegenover….
- de rest van de tijd (94%!) wordt besteed aan informeel leren!
- tijd die aan informeel leren wordt besteed wordt lager naarmate men ouder wordt
Dit zijn getallen die indruk kunnen maken, maar mensen zijn vaak ook enthousiast over het doen van cursussen en opleidingen (ik ook… volg er twee op dit moment. Genieten!).
Een verklaring hiervoor is dat als de behoefte bestaat iets nieuws te leren op het werk mensen dit het beste leren door aan de ene kant tijdens het werk veel ervaring hiermee op te doen en aan de andere kant in aanvulling hierop een cursus te volgen. Dit verklaart de kracht van informeel leren: de leerontwikkeling is een combi van cursorisch, maar vooral leren op de werkplek waar iemand tijd besteedt aan werkzaamheden waarvan men kan leren. Cursorisch ondersteunt informeel en niet andersom.
Sociaal?
Wat dat betreft lijkt het leren een individueel proces te zijn. Welnee!
Tweederde van de werknemers vinden hun leerinformatie (en -gedrag?) bij ‘peers’ (Informal Learning, Jay Cross). Gelijkgestemden dus. Met de kracht van de huidige social-media-middelen lijkt het leren alleen maar informeler en socialer te worden.
Nu is nog het wachten op (en het stimuleren van) de ceo’s en het middenkader. Zij kunnen (ook goedkoper…) opnieuw betekenis geven aan het waardevolle wat leren is…
Ook ik ben enthousiast over de wijze waarop RSAnimate de woorden van Sir Ken Robinson heeft verbeeld over “Changing Education Paradigms”, een van zijn presentaties over onderwijs, leren en ontwikkelen. Kijken dus, het is magisch om te zien.
`In 2012 is het 25 jaar geleden dat ‘Our Common Future’ (het Brundtland Rapport) verscheen. Dit rapport identificeerde in 1987 dé duurzaamheidthema’s en bood een inspirerende visie op de toekomst. Het is dit Brundtland Rapport dat de duurzaamheidagenda voor de jaren daarna bepaalde. In de afgelopen decennia zijn die thema’s op basis van onderzoek meer dan degelijk onderbouwd. Duurzaamheid kan tegenwoordig rekenen op een breed draagvlak. De omvang en de urgentie van de maatschappelijke en organisatorische problemen waar we voor staan zijn echter steeds groter geworden. Inmiddels gebeurt er wel heel veel om daar wat aan te doen. Duizenden initiatieven, projecten en netwerken, van eco-chic tot ecolicious, van grass-roots bewegingen tot straatfeesten. Dat is veelbelovend maar toch ook weer te weinig, te langzaam, te stapsgewijs en vaak zonder echte visie.’ (beschrijving OCF 2.0).
Ik ga meewerken aan het project Our Common Future 2.0, een nieuw crowdsourcing project om het rapport van Brundtland nieuw leven in te blazen. Het OCF 2.0 Project is om bestaande kennis en inzichten te combineren en te integreren tot inspirerende en vernieuwende ‘roadmaps’. Ik heb er zin in om samen met anderen inzichten te delen en daarmee mijn visie op leren en ontwikkelen een plek te geven in een nieuwe uitdagende en duurzame visie op de maatschappij van morgen (vandaag!) een plek te geven.
Ik houd je middels berichten op de hoogte van de voortgang.
[html] Ik heb de afgelopen weeek intensief meegeleefd met de voorbereiding, premiere en nasleep van de voorstelling "Geef Acht", een voorstelling / monoloog waarin we kennismaken met de verlamde en via een medisch experiment verstijfde marinier Klaas van Vliet, zijn zoon die nooit Sinterklaas wil vieren, zijn vrouw die zo mooi is als Marilyn en zo wankel als het getij, het Nederlands-Indie van ‘45/’46 en het leven dat daar tussendoor deint alsof er nooit niks gebeurd zou zijn.
Hieronder de foto's die ik tijdens de tweede voorstelling heb gemaakt:
[/html]
Mensen willen vaak ideaal aan haalbaarheid koppelen en ik kan daarbij als ondersteuner / facilitator een rol spelen. Zoals de sessies ‘Waardengedreven Bedrijfsmodel” in Amersfoort die ik heb geïnitieerd, ontwikkeld en uitgevoerd.
Een voorbeeld:
Tijdens een drie uur durende sessie hebben experts van verschillende pluimage door middel van mijn werkmethode verder vorm kunnen geven aan het ontstaan en verdere uitbouw van het concept EcoErf, een ideëel initiatief van Mensenland en Oneplanet.
Architecten, landschapsondernemers, gemeentelijk, provinciaal en rijksambtenaren, vastgoedontwikkelaars en innoveerders voor het landschappelijk gebied hebben gezamenlijk zich gebogen over de vraag hoe en dergelijk initiatief overlevingskansen kan creëren door bedrijvigheid te ontplooien.
Bedrijvigheid die waardengedreven is: met respect voor mens en natuur, met sterke ‘social return on investment’ om het zo maar uit te drukken.
Sterk aanwezige zwakte van de groep zijn vaak de harde cijfers. Zo ook hier. Een tweede sessie werd dan ook belegd om de waarde van deze onderneming echt in geld uit te laten drukken.
[html] Best wel een beetje trots…. die met die rooie broek an… Da's m'n zoon. Inmideels een jaartje of 5 bij Circus Amersfoort, maar is daar niet meer weg te slaan….!["vincent]("http://www.petv.nl/www/images/stories/Vuur%202%20%28Kris%20van%20Veen%29.jpg")
[/html]
Vandaag ben ik opgetogen afgereisd naar Amsterdam om de presentatie mee te maken van het boek met de fraaie titel: ‘De belofte van Laagland’, een roman over een groep mensen die de moraal van hebzucht en regelzucht in het kleine Laagland middels een belofte probeert te bestrijden. Je begrijpt de analogie met ons kleine landje.
De schrijver, Robert Coppenhagen, ken ik als schrijver van een wat ouder, overigens prachtig boek over co-creatie. Een begrip wat toen nog niet zoveel maar nu al behoorlijk gemeengoed wordt.
Tijdens de presentatie en het wat langdurige vervolg werd er gesproken over vragen die centraal staan binnen gebieden van gezondheidszorg, bedrijfsleven, overheid en onderwijs. Vragen stellen is belangrijker dan (snel) oplossingen proberen te vinden. Een mooie socratische instelling wat mij betreft. Het werkt overigens goed: zet gedreven professionals bij elkaar en men vindt elkaar al snel in het stellen van de goede kernvragen die wezenlijk een bijdrage aan verandering in organisaties (systemen) en samenleving kunnen bewerkstelligen.
Ik heb er een paar genoteerd, maar ze worden ook op de website geplaatst. In de groep waarvan ik deel uitmaakte (onderwijs) vonden we de volgende kernvragen (mijn weergave ervan):
- hoe laten we ons (het onderwijs) weer raken door de leerbeleving van de student bij de vormgeving (organisatie) van het onderwijs?
- hoe kan het collectief (van de organisatie) oplossingen formuleren voor de problemen waar de individuele docent voor staat?
- hoe nemen we weer de waarde van de toekomst in plaats van de prijs van het heden als uitgangspunt?
Pfoe, ga er maar aan staan. Wie? Koplopers, aldus Coppenhagen, met de krachtige strategie van het stellen van vragen.
Wanneer we de wezenlijke vragen kunnen blijven stellen in ons werk als ondernemende professionals komen duurzame oplossingen zonder regeldruk en hebzucht in zicht.
[html]
We dachten… laten we het een keertje opnemen… één track, in één keer goed…..
[/html]
[html] …als je wilt veranderen moet je toch een keer beginnen…
In de slumdog-vrolijkheid traditie gemaakt video:
[/html]
